FD/FAVÖK Oranı Nedir? Nasıl Yorumlanır?

Şirket değerleme sürecinde kullanılan finansal oranlar, yatırımcılara farklı açılardan bilgi sunar. Net kâr, özkaynaklar veya satışlar üzerinden yapılan analizler önemli olmakla birlikte, bu kalemler çoğu zaman şirketin gerçek faaliyet performansını tek başına yeterince yansıtmayabilir. Borçluluk yapısı, muhasebe tercihleri, vergi etkileri ve tek seferlik gelir veya giderler, şirketlerin kârlılık göstergelerini olduğundan farklı gösterebilir.

Bu nedenle finansal analizde, şirketin asıl işinden ne kadar değer ürettiğini daha net okuyabilmeye imkân tanıyan göstergeler öne çıkar. FD/FAVÖK oranı da bu ihtiyacın sonucunda yaygınlaşmış, hem analistler hem de yatırımcılar tarafından sıkça kullanılan temel değerleme çarpanlarından biridir.

FD/FAVÖK, bir şirketin toplam değerini, operasyonel kârlılığıyla ilişkilendirerek yorumlamayı amaçlar. Basit bir ifadeyle bu oran, şirketin bugünkü faaliyet performansıyla, mevcut firma değerine teorik olarak kaç yılda ulaşabileceğine dair bir perspektif sunar.

Günlük hayattan düşünmek gerekirse; bir işletmeyi satın almayı değerlendirdiğinizde yalnızca tabeladaki fiyatına değil, o işletmenin düzenli olarak ne kadar kazandığına ve üstlenmeniz gereken borçlara da bakarsınız. İşte FD/FAVÖK oranı, şirketler için bu bakış açısını finansal tablolara uyarlayan bir çerçeve sunar.

Bu oranı doğru anlayabilmek için önce iki temel kavramı ele almak gerekir: FAVÖK ve Firma Değeri (FD).

FAVÖK Nedir?

FAVÖK, “Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kâr” ifadesinin kısaltmasıdır. İngilizce karşılığı EBITDA olarak kullanılır. Bu gösterge, bir şirketin yalnızca çekirdek faaliyetlerinden elde ettiği kârlılığı ölçmeyi amaçlar.

FAVÖK hesaplanırken:

• Faiz gelir ve giderleri

• Vergi etkileri

• Amortisman ve itfa gibi nakit çıkışı yaratmayan muhasebe kalemleri

• Kur farkları ve tek seferlik gelir/giderler

hesaplama dışında bırakılır.

Bu sayede FAVÖK, şirketin finansman yapısından ve muhasebe politikalarından mümkün olduğunca arındırılmış bir faaliyet performansı sunar. Net kâra kıyasla daha öngörülebilir olması ve dönemsel dalgalanmalardan daha az etkilenmesi, FAVÖK’ü özellikle karşılaştırmalı analizlerde değerli kılar.

FAVÖK farklı şekillerde hesaplanabilir. En yaygın kullanılan yöntemler şunlardır:

• Faaliyet Kârı (EBIT) + Amortisman ve İtfa Giderleri

• Net Kâr + Faiz + Vergi + Amortisman ve İtfa

Teorik olarak her iki yöntem de aynı sonuca ulaşmalıdır. Ancak pratikte, faaliyet kârı üzerinden yapılan hesaplama genellikle daha sağlıklı kabul edilir.

Firma Değeri (FD) Nedir?

Firma değeri, bir şirketin yalnızca borsadaki piyasa fiyatını değil, gerçek anlamda satın alma maliyetini ifade eder. Çünkü bir şirketi satın aldığınızda, borçlarını da üstlenir; kasasındaki nakdi de devralmış olursunuz.

Bu nedenle firma değeri şu şekilde hesaplanır:

Firma Değeri = Piyasa Değeri + Net Borç

Net borç ise, şirketin kısa ve uzun vadeli finansal borçlarından nakit ve nakit benzeri varlıklarının çıkarılmasıyla bulunur.

Firma değeri, piyasa değerine kıyasla daha kapsamlı bir bakış sunar ve özellikle borçluluk seviyesi yüksek veya net nakit pozisyonunda olan şirketlerin değerlemesinde daha anlamlı sonuçlar üretir.

FD/FAVÖK Oranı Nedir?

FD/FAVÖK, firma değerinin FAVÖK’e oranlanmasıyla elde edilen bir değerleme çarpanıdır.

FD/FAVÖK = Firma Değeri ÷ FAVÖK

Bu oran, şirketin 1 yıllık operasyonel kârının kaç katı değerden fiyatlandığını gösterir. Başka bir ifadeyle, şirketin bugünkü faaliyet performansıyla, mevcut firma değerini teorik olarak kaç yılda üretebileceğine dair bir ölçüm sunar.

Örneğin, firma değeri 100 milyar TL olan ve yıllık 10 milyar TL FAVÖK üreten bir şirket için FD/FAVÖK oranı 10 olur. Bu da şirketin, mevcut operasyonel kârlılığıyla firma değerine yaklaşık 10 yılda ulaşabildiğini ifade eder.

FD/FAVÖK Neden Kullanılır?

FD/FAVÖK oranı, özellikle F/K gibi geleneksel kâr çarpanlarına kıyasla bazı önemli avantajlar sunar:

• Net kârın aksine, faiz, vergi ve tek seferlik kalemlerden arındırılmıştır

• Borçluluk yapısını dikkate aldığı için şirketleri daha adil karşılaştırır

• Satın alma, birleşme ve devralma süreçlerinde gerçekçi bir referans sağlar

Bu nedenle FD/FAVÖK, analistler tarafından özellikle farklı sermaye yapısına sahip şirketleri karşılaştırırken tercih edilir.

FD/FAVÖK Nasıl Yorumlanır?

FD/FAVÖK oranının düşük olması genellikle şirketin görece daha ucuz fiyatlandığına işaret edebilir. Yüksek olması ise piyasanın şirketten daha yüksek büyüme veya daha güçlü nakit üretimi beklediğini gösterebilir.

Ancak bu oran için evrensel bir “ideal seviye” yoktur. FD/FAVÖK mutlaka:

• Aynı sektördeki şirketlerle

• Şirketin kendi tarihsel ortalamalarıyla

• Faiz ortamı ve ekonomik koşullarla

birlikte değerlendirilmelidir.

Örneğin, yüksek sabit yatırım gerektiren sektörlerde (enerji, demir-çelik, sanayi) FD/FAVÖK çarpanları genellikle daha düşük seyreder. Buna karşın yazılım veya danışmanlık gibi düşük sermaye ihtiyacı olan sektörlerde daha yüksek FD/FAVÖK oranları normal kabul edilebilir.

Enflasyon Muhasebesi ve FD/FAVÖK’ün Önemi

Enflasyon muhasebesinin devreye girmesiyle birlikte, birçok şirketin özkaynakları yeniden değerlenmiş ve bu durum PD/DD oranlarında ciddi gerilemelere yol açmıştır. Aynı zamanda parasal pozisyon kazançları ve enflasyon düzeltmelerinin net kârı doğrudan etkilemesi, F/K oranlarının faaliyet performansını yansıtma gücünü zayıflatmıştır.

Bu ortamda, faaliyet kârına daha yakın bir gösterge sunan FD/FAVÖK oranı yatırımcılar açısından daha anlamlı bir referans noktası hâline gelmiştir.

FD/FAVÖK Kaç Olmalı?

FD/FAVÖK için tek bir “doğru” seviye yoktur. Ancak BIST 100 genelinde 8 ve altı seviyeler çoğu zaman makul olarak değerlendirilir. Bununla birlikte, düşük FD/FAVÖK her zaman “ucuz şirket” anlamına gelmez.

Burada belirleyici unsur, şirketin yeniden yatırım ihtiyacıdır. Üretilen FAVÖK’ün ne kadarının serbest nakde dönüşebildiği, bu çarpanın anlamını doğrudan etkiler. Yüksek yatırım ihtiyacı olan şirketlerde düşük FD/FAVÖK makul olabilirken, düşük yatırım ihtiyacına sahip şirketlerde aynı oran değerleme açısından yetersiz kalabilir.

FD/FAVÖK oranı, şirketlerin operasyonel performansını ve toplam değerini birlikte değerlendirmeye imkân tanıyan güçlü bir değerleme aracıdır. Ancak her finansal oran gibi, tek başına değil, sektör, büyüme beklentisi, risk profili ve diğer çarpanlarla birlikte ele alınmalıdır.

Doğru bağlamda kullanıldığında FD/FAVÖK, yatırımcıya şirket değerini daha sağlıklı okuma konusunda önemli bir avantaj sunar.

Bu yazıda yer alan bilgi, yorum ve tavsiyeler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir.