PD/DD Oranı Nedir? Nasıl Yorumlanır?

Şirket değerleme sürecinde kullanılan finansal oranlar, yatırımcıya tek başına “al” ya da “sat” sinyali üretmez. Ancak doğru bağlamda kullanıldıklarında, fiyat ile değer arasındaki ilişkiyi daha net görmeye yardımcı olurlar. PD/DD oranı da bu çerçevede, özellikle bilanço gücü ve sermaye yapısı önemli olan şirketlerde sıkça başvurulan temel göstergelerden biridir.

PD/DD, piyasanın bir şirketi, bilançosunda yer alan özkaynaklara kıyasla nasıl fiyatladığını gösterir. Başka bir ifadeyle bu oran, yatırımcıların şirketin net varlıkları için bugün kaç katı değer biçtiğini anlamaya yarar. Bu yönüyle PD/DD, fiyat ile bilanço arasındaki ilişkiyi ölçen sade ama güçlü bir çarpandır.

Bir şirketi değerlendirirken yalnızca gelir tablosuna bakmak her zaman yeterli olmayabilir. Özellikle varlık yoğun sektörlerde, şirketin sahip olduğu varlıkların ve bu varlıkların borçlar düşüldükten sonra ne kadar güçlü kaldığının anlaşılması, değerlemenin merkezine oturur. PD/DD oranı tam olarak bu noktada devreye girer.

Bu oranı sağlıklı yorumlayabilmek için önce iki temel kavramı netleştirmek gerekir: Piyasa Değeri ve Defter Değeri.

Piyasa Değeri (PD) Nedir?

Piyasa değeri, bir şirketin borsadaki toplam değerini ifade eder. Hesaplama basittir: Borsada işlem gören toplam hisse sayısı, hisse başına güncel fiyat ile çarpılır.

Piyasa değeri, şirketin bilançosundan çok, yatırımcıların o şirkete dair beklentilerinin bir yansımasıdır. Hisse fiyatı yükseldikçe piyasa değeri artar; beklentiler zayıfladıkça piyasa değeri de geriler. Bu nedenle piyasa değeri, şirketin bugünkü algısını temsil eder.

Burada önemli bir ayrım vardır: Piyasa değeri, her zaman şirketin bilanço üzerinden hesaplanan “gerçek” veya “adil” değerini yansıtmak zorunda değildir. Piyasa koşulları, beklentiler, faiz ortamı ve yatırımcı psikolojisi, fiyatı bilanço gerçeklerinden geçici olarak uzaklaştırabilir.

Defter Değeri (DD) Nedir?

Defter değeri, bir şirketin muhasebe kayıtlarında yer alan net varlık değeridir. Başka bir ifadeyle, şirketin toplam varlıklarından tüm borçlarının çıkarılmasıyla elde edilen özkaynak tutarını ifade eder.

Teorik olarak bakıldığında; bir şirket bugün faaliyetlerini durdurup, tüm varlıklarını satsa ve borçlarını ödese, geriye kalan tutar defter değerini oluşturur. Bu nedenle defter değeri, şirketin bilanço üzerinden görünen “taban” değeridir.

Ancak defter değerinin de sınırlılıkları vardır. Marka değeri, yazılım, patent veya fikri mülkiyet gibi maddi olmayan varlıklar çoğu zaman bilançoda sınırlı şekilde yer alır. Bu durum, özellikle teknoloji ve hizmet şirketlerinde defter değerinin şirketin gerçek potansiyelini olduğundan düşük göstermesine neden olabilir.

Teknik olarak, özkaynakları negatif olan şirketlerde PD/DD oranı anlamlı değildir ve bu şirketler için oran hesaplanmaz.

PD/DD Oranı Nedir?

PD/DD, piyasa değerinin defter değerine bölünmesiyle elde edilen bir değerleme çarpanıdır.

PD/DD = Piyasa Değeri ÷ Defter Değeri

Bu oran, şirketin özkaynaklarının piyasada kaç katıyla fiyatlandığını gösterir. Yani yatırımcıya şu sorunun cevabını verir:
“Piyasa, bu şirketin bilançosunda yazan her 1 TL’lik net varlık için kaç TL ödemeye razı?”

Örneğin, defter değeri 10 milyar TL olan bir şirketin piyasa değeri 15 milyar TL ise, PD/DD oranı 1,5 olur. Bu da piyasanın şirketin özkaynaklarını %50 primle fiyatladığını gösterir.

Bu prim, çoğu zaman şirketin kârlılık gücüne, özkaynak getirisine veya gelecekte yaratması beklenen değere dair bir beklentinin yansımasıdır.

PD/DD Neden Kullanılır?

PD/DD oranı, özellikle bilanço gücünün ve sermaye yapısının ön planda olduğu sektörlerde güçlü bir analiz aracı sunar. Bankacılık, sanayi, enerji, ulaştırma ve holding yapıları gibi varlık yoğun sektörlerde PD/DD, şirket değerlemesinde önemli bir referans noktasıdır.

Bu oran, yatırımcıya yalnızca fiyatın yüksek veya düşük olduğunu değil, bu fiyatın bilanço ile ne kadar uyumlu olduğunu sorgulama imkânı verir. Aynı zamanda piyasanın şirketin özkaynakları üzerinden geleceğe dair nasıl bir değerleme yaptığına dair dolaylı bir okuma sunar.

PD/DD Nasıl Yorumlanır?

PD/DD oranı için en sık kullanılan referans seviye 1’dir. PD/DD’nin 1 olması, şirketin piyasa tarafından özkaynaklarıyla bire bir fiyatlandığını gösterir.

Oranın 1’in üzerinde olması, piyasanın şirkete bilançosunda yazan net varlıkların üzerinde bir değer biçtiğini ifade eder. Bu durum çoğu zaman yüksek özkaynak kârlılığı, güçlü iş modeli veya sürdürülebilir büyüme beklentisiyle ilişkilidir. Ancak her yüksek PD/DD, şirketin pahalı olduğu anlamına gelmez.

PD/DD’nin 1’in altında olması ise, şirketin piyasa değerinin defter değerinin gerisinde kaldığını gösterir. Bu durum bazı yatırımcılar için “iskontolu” bir görünüm sunsa da, düşük PD/DD her zaman bir fırsat anlamına gelmez. Zayıf kârlılık, düşük özkaynak getirisi veya yapısal sorunlar bu duruma neden olabilir.

Bu nedenle PD/DD mutlaka:

• Aynı sektördeki şirketlerle
• Şirketin kendi tarihsel ortalamalarıyla
• Özellikle özkaynak kârlılığı (ROE) ile birlikte

değerlendirilmelidir.

PD/DD ve Özkaynak Karlılığı İlişkisi

PD/DD oranı, özkaynak kârlılığı ile birlikte ele alındığında çok daha anlamlı hâle gelir. Çünkü bir şirketin defter değerini büyütmesinin temel yolu, sürdürülebilir kâr üretmesidir.

Yüksek ve istikrarlı özkaynak kârlılığına sahip şirketlerin, piyasada daha yüksek PD/DD oranlarıyla fiyatlanması genellikle normal kabul edilir. Buna karşılık düşük özkaynak kârlılığına sahip bir şirketin yüksek PD/DD ile işlem görmesi, değerleme açısından soru işareti yaratır.

Bu nedenle PD/DD, tek başına değil; şirketin kârlılık yapısı ve özkaynak büyüme potansiyeliyle birlikte okunmalıdır.

PD/DD oranı, bir şirketin piyasa fiyatı ile bilanço gücü arasındaki ilişkiyi anlamaya yardımcı olan temel bir değerleme aracıdır. Ancak her finansal oran gibi, tek başına bir yatırım kararı kriteri değildir.

Doğru bağlamda, sektör dinamikleri ve kârlılık göstergeleriyle birlikte değerlendirildiğinde PD/DD, yatırımcıya fiyat ile değer arasındaki farkı daha sağlıklı okuma imkânı sunar.

Bu yazıda yer alan bilgi, yorum ve tavsiyeler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir.